Dla kogo terapia pedagogiczna?

Kto szczególnie skorzysta?

• dzieci o prawidłowym rozwoju intelektualnym, które mimo to mają trudności z czytaniem, pisaniem i ortografią,
• uczniowie z ryzykiem dysleksji (przedszkole i klasy I–III),
• dzieci, u których rozpoznano specyficzne trudności szkolne (dysleksja, dysgrafia, dysortografia),
• uczniowie, u których obserwuje się utrzymujące się trudności pomimo regularnej nauki i ćwiczeń w domu.

Im wcześniej rozpocznie się pracę z nauczycielem terapii pedagogicznej, tym lepiej — zajęcia stymulują i usprawniają funkcje motoryczne, doskonalą czytanie i pisanie oraz wspierają poprawną pisownię pod względem ortograficznym.

Rodzaje trudności (wg prof. Marty Bogdanowicz)

• Typ I — postać „wzrokowa” (dysleksja „właściwa” + dysgrafia + dysortografia)
• Typ II — postać „słuchowa” (dysleksja „właściwa” + dysortografia)
• Typ III — postać mieszana (dysleksja „właściwa” + dysgrafia + dysortografia)
• Typ IV — dysgrafia
• Typ V — dysortografia

Dysleksja dotyczy trzech obszarów trudności (czytanie, pisanie, ortografia), które mogą występować łącznie lub oddzielnie.

Co oznaczają pojęcia?

Dysleksja

z gr. dis‑ — „brak, niedobór, niemożność; źle, słabo, ciężko” oraz lexis — „mowa”. Oznacza trudności w opanowaniu umiejętności czytania mimo znajomości alfabetu.

Dysgrafia

z gr. dis‑ — „brak, źle” i grapho — „piszę” — zaburzenia w pisaniu jako czynności graficznej (deformacje kształtu liter, nieczytelność pisma).

Dysortografia

z gr. orthos — „prawidłowy” oraz grapho — „piszę, rysuję” — trudności w opanowaniu poprawnej pisowni, liczne błędy mimo znajomości zasad.

Na co uważać przed szkołą? (wczesne objawy)

• opóźniony rozwój mowy,
• zmniejszona sprawność i koordynacja ruchów podczas zabaw i codziennych czynności; trudności w rysowaniu i pisaniu,
• wady wymowy, trudności z wypowiadaniem dłuższych słów, błędy gramatyczne,
• mylenie podobnych głosek, sylab i słów,
• trudności z układankami i przerysowywaniem prostych kształtów,
• oburęczność, mylenie prawej i lewej ręki.

Jakie trudności w szkole wskazują na potrzebę terapii?

W pisaniu

• trudności z utrzymaniem pisma w liniaturze zeszytu,
• trudności w przepisywaniu i w pisaniu ze słuchu,
• mylenie liter: b‑p, d‑b, d‑g, u‑n, m‑w, n‑w (inwersja statyczna), s‑z, dz‑c, sz‑s, o‑a, ł‑l, ę‑e,
• trudności z wyrazami ze zmiękczeniami, dwuznakami, głoskami tracącymi dźwięczność,
• nieróżnicowanie ę‑en‑e, ą‑om,
• opuszczanie elementów liter, gubienie liter, końcówek i cząstek wyrazów,
• opuszczanie litery y,
• przestawianie liter w wyrazach (inwersja dynamiczna) i szyku wyrazów,
• błędy ortograficzne wynikające ze słabszej pamięci wzrokowej,
• zniekształcanie graficznej strony pisma, wolne tempo,
• niewłaściwe stosowanie małych i wielkich liter,
• trudności w różnicowaniu wyrazów podobnie brzmiących (np. bułka – półka),
• złe rozmieszczenie pracy pisemnej w przestrzeni,
• brak lub niewłaściwe stosowanie interpunkcji.

W czytaniu

• wolne, niepewne, „wymęczone” tempo,
• zamiany, opuszczanie liter, zmiana brzmienia, nieprawidłowe odczytywanie całych wyrazów,
• trudności we właściwej intonacji (koncentracja na technice obniża rozumienie),
• zgadywanie — rozpoznawanie napisów po cechach przypadkowych,
• opuszczanie linii lub jej ponowne odczytanie; gubienie miejsca czytania,
• opuszczanie całego wiersza,
• zmiana kolejności liter i wyrazów, przestawianie liter w wyrazie (zmiana sensu),
• niechęć do czytania, zwłaszcza głośnego,
• trudności w dzieleniu dłuższych wyrazów na sylaby i w syntezie sylab,
• trudności w wyszukaniu najistotniejszej myśli w tekście.

W innych przedmiotach

• trudności w rysowaniu (rozplanowanie rysunku, zbyt silny lub zbyt słaby nacisk ołówka),
• trudności w nauce języków obcych o dużej rozbieżności między wymową a pisownią (objawy jak w języku polskim),
• trudności w uczeniu się pamięciowym (tabliczka mnożenia, wiersze, ciągi słowne),
• trudności w geografii (czytanie mapy, orientacja w stronach świata),
• trudności w geometrii (zmiany kierunku w rysunkach, zaburzona orientacja i wyobraźnia przestrzenna, trudności w rozumieniu pojęć),
• trudności na WF — błędne rozumienie instrukcji ćwiczeń, obniżona sprawność ruchowa,
• nierównomierna koncentracja uwagi, wolne tempo pracy.

Opinia z poradni psychologiczno‑pedagogicznej

Do trzeciej klasy szkoły podstawowej dziecko może otrzymać opinię o ryzyku dysleksji. Na koniec trzeciej klasy i od czwartej — opinię o specyficznych trudnościach szkolnych (w postaci dysleksji, dysgrafii bądź dysortografii).

Czego można się spodziewać po terapii?

Podjęta praca terapeutyczna nie „zlikwiduje” dysleksji, ale może znacząco podnieść poziom funkcjonowania dziecka w szkole i zniwelować wiele trudności. Zajęcia terapii pedagogicznej — czyli zajęcia korekcyjno‑kompensacyjne — są podstawową, skuteczną formą pomocy.