Jak odróżnić depresję poporodową od baby blues?

Baby blues jest krótkotrwały i łagodny, depresja poporodowa trwa dłużej i utrudnia codzienne funkcjonowanie.
Baby blues pojawia się zwykle w pierwszych dniach po porodzie. Objawia się płaczliwością, drażliwością i zmiennością nastroju. Zwykle mija samo w ciągu dwóch tygodni. Depresja poporodowa to utrzymujący się smutek, lęk, poczucie winy i bezradność. Często dochodzi do utraty zainteresowań i trudności w opiece nad sobą i dzieckiem. Objawy trwają dłużej niż dwa tygodnie, są nasilone i wpływają na relacje oraz codzienne czynności.

Jak długo może trwać baby blues i kiedy to alarm?

Baby blues trwa do około dwóch tygodni, alarmem są objawy utrzymujące się dłużej lub wyraźnie narastające.
Baby blues zaczyna się zwykle między trzecim a piątym dniem po porodzie. Związany jest z hormonami, brakiem snu i zmianą życia. Jeśli po dwóch tygodniach nie ma poprawy albo pojawia się narastający lęk, rozpacz, bezsenność mimo zmęczenia czy myśli rezygnacyjne, to sygnał, że potrzebna jest konsultacja. Sytuacje z dezorientacją, urojeniami lub poczuciem zagrożenia wymagają pilnej pomocy.

Jakie objawy po porodzie wskazują na coś poważniejszego?

Na coś poważniejszego wskazują uporczywy smutek, utrata energii, silny lęk i myśli o braku sensu.
Do charakterystycznych objawów depresji i zaburzeń lękowych po porodzie należą:

• trwałe zmiany nastroju, w tym przygnębienie przez większość dnia, utrata radości, poczucie winy i bezwartościowości,
• problemy z funkcjonowaniem fizycznym, takie jak kłopoty ze snem niezależnie od drzemek dziecka czy trudności z jedzeniem,
• zaburzenia emocjonalne i psychiczne objawiające się drażliwością, napadami złości, natrętnymi myślami lub atakami paniki,
• trudności w nawiązaniu więzi, w tym poczucie odcięcia od dziecka.

Czerwonymi flagami są myśli o skrzywdzeniu siebie lub dziecka oraz objawy psychotyczne, takie jak omamy czy urojenia. W takich sytuacjach liczy się szybka reakcja.

Jak ocenić nasilenie objawów i wpływ na codzienne życie?

Nasilenie najlepiej ocenić po czasie trwania, częstotliwości objawów i tym, na ile zaburzają sen, jedzenie, opiekę i relacje.
Pomocne jest krótkie notowanie samopoczucia w ciągu dnia. Wiele osób korzysta z Edynburskiej Skali Depresji Poporodowej (EPDS) jako przesiewu, choć nie zastępuje diagnozy. Pytania pomocne to między innymi: czy udaje się wstać z łóżka i wykonać podstawowe czynności, czy cokolwiek sprawia przyjemność, czy pojawia się poczucie zagrożenia, czy unikasz kontaktów z bliskimi. Im większa i dłuższa trudność w funkcjonowaniu, tym pilniejsza potrzeba profesjonalnego wsparcia.

Kto jest bardziej narażony na zaburzenia nastroju po porodzie?

Ryzyko rośnie przy wcześniejszych epizodach depresji lub lęku, braku wsparcia i przewlekłym stresie.
Czynnikami ryzyka są także trudny lub przedłużony poród, traumatyczne doświadczenia, powikłania ciążowe, problemy zdrowotne dziecka, niedobór snu, wyzwania z laktacją oraz obciążenia finansowe. Znaczenie ma historia rodzinna zaburzeń nastroju i choroba afektywna dwubiegunowa, która zwiększa ryzyko psychozy poporodowej. Warto pamiętać, że trudności mogą dotknąć każdą osobę, także bez oczywistych czynników ryzyka.

Kiedy i do kogo zgłosić się po pomoc?

Gdy objawy trwają ponad dwa tygodnie lub utrudniają funkcjonowanie, potrzebna jest konsultacja z psychologiem, psychoterapeutą lub psychiatrą.
W lżejszych przypadkach pomocne bywają konsultacje psychologiczne i psychoedukacja. Gdy objawy są nasilone albo pojawiają się myśli rezygnacyjne, wskazana jest szybka wizyta u psychiatry, który dobiera leczenie. Wsparcia udzielają także położne oraz lekarze podstawowej opieki. Pracownia Pomocy Psychologicznej EGO oferuje psychologiczną pomoc okołoporodową, terapię indywidualną, par i rodzinną, konsultacje psychiatryczne oraz terapię online. Zespół tworzą psycholodzy i psychoterapeuci certyfikowani i w trakcie certyfikacji, pracujący w różnych nurtach, z regularną superwizją.

Jakie są bezpieczne i skuteczne metody leczenia po porodzie?

Skuteczna bywa psychoterapia, wsparcie społeczne, higiena snu oraz w razie potrzeby leki dobrane przez lekarza.
W depresji i lęku poporodowym sprawdza się terapia poznawczo-behawioralna, terapia interpersonalna oraz podejście psychodynamiczne. Pomocne są też krótkoterminowe interwencje kryzysowe i psychoedukacja. Włączenie partnera do procesu leczenia, terapia par lub rodzinna oraz grupy wsparcia wzmacniają efekt. Gdy objawy są umiarkowane lub ciężkie, lekarz może zaproponować leki, także zgodne z karmieniem piersią, po ocenie korzyści i ryzyka. W Pracowni EGO dostępne są różne formy terapii, w tym praca indywidualna, grupowa i online. Niektóre osoby korzystają z metod takich jak Brainspotting. Wybór zawsze zależy od indywidualnej oceny specjalisty.

Jak możesz wesprzeć mamę lub partnerkę w kryzysie?

Najbardziej pomaga życzliwa obecność, odciążenie w obowiązkach i zachęta do kontaktu ze specjalistą bez oceniania.
Pomaga spokojna rozmowa i uważne słuchanie bez rad typu „weź się w garść”. Warto przejąć część opieki nad dzieckiem i domem, aby umożliwić sen oraz posiłki. Życzliwe przypomnienie o piciu wody i jedzeniu bywa realnym wsparciem. Delikatne towarzyszenie w umawianiu wizyty i obecność podczas pierwszej konsultacji mogą obniżyć lęk. Dobrze jest ograniczyć presję spotkań towarzyskich, jeśli męczą. Czujność na czerwone flagi, takie jak myśli o skrzywdzeniu siebie lub dziecka, zwiększa bezpieczeństwo.

Co zrobić od razu, jeśli obawiasz się o siebie lub bliską osobę?

Jeśli pojawia się ryzyko skrzywdzenia siebie lub dziecka, to sytuacja nagła i wymaga natychmiastowej reakcji.
W pierwszej kolejności najważniejsze jest bezpieczeństwo. Pomocne jest pozostanie z zaufaną osobą i usunięcie z otoczenia potencjalnie niebezpiecznych przedmiotów. W przypadku poczucia zagrożenia lub objawów psychotycznych wskazany jest kontakt z lokalnym numerem alarmowym albo zgłoszenie się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego. Warto również niezwłocznie skonsultować się z psychiatrą lub psychologiem i poinformować bliskich, aby uzyskać wsparcie w opiece nad dzieckiem.