Rodzaje depresji. Czy każdą leczy się tak samo?

• Epizod depresyjny: objawy co najmniej dwa tygodnie. Smutek, utrata radości, kłopoty ze snem, apetytem i koncentracją.
• Dystymia: przewlekle obniżony nastrój, zwykle łagodniejszy, ale trwający latami.
• Depresja sezonowa: nasilenie objawów jesienią i zimą, poprawa wiosną.
• Depresja okołoporodowa: w ciąży lub po porodzie. Obejmuje też lęk i wahania nastroju.
• Depresja w chorobie dwubiegunowej: epizody depresji przeplatają się z okresami podwyższonego nastroju.

Ostateczne rozpoznanie stawia specjalista po rozmowie i ocenie objawów. Konsultacja to jednorazowa ocena i rekomendacja diagnostyczna, a psychoterapia to proces regularnych sesji ukierunkowany na zmianę funkcjonowania i długotrwałe wsparcie. Różne typy wymagają innego planu pomocy. Dlatego tak ważna jest indywidualna diagnoza i ustalenie realnych celów terapii.

• Sezonowa ma wyraźny związek z porą roku i światłem dziennym, dystymia jest stała i długotrwała.
• W sezonowej częste są senność, większy apetyt i spadek energii, w dystymii dominuje przewlekłe zniechęcenie.
• Sezonowa dobrze reaguje na światłoterapię i higienę światła, dystymia wymaga zwykle dłuższej psychoterapii.
• Dystymia może współistnieć z innymi trudnościami, co wymaga szerszego planu wsparcia.

W praktyce bywa, że objawy się nakładają. Kluczowa jest obserwacja wzorca w czasie i dobranie metod pracy, które odpowiadają realnym potrzebom.

• Utrata zainteresowań i radości z rzeczy, które wcześniej cieszyły.
• Zaburzenia snu lub nadmierna senność, zmiany apetytu.
• Myśli o bezsensie lub śmierci. W takiej sytuacji potrzebna jest pilna konsultacja.
• Spadek energii, trudności z koncentracją, spowolnienie lub niepokój.
• Objawy fizyczne bez jasnego wyjaśnienia, nawracające bóle.

U dzieci częściej widać drażliwość i wycofanie. U seniorów objawy mogą przypominać choroby somatyczne. Szybka rozmowa ze specjalistą pomaga ustalić, co się dzieje i zaplanować bezpieczne wsparcie. Pamiętaj: w nagłych wypadkach zagrażających życiu zadzwoń pod numer alarmowy 112 lub udaj się do najbliższego szpitalnego oddziału ratunkowego.

• Przy łagodnych objawach często wystarcza psychoterapia i praca nad stylem życia.
• Przy umiarkowanych i ciężkich objawach skuteczne bywa połączenie leków i terapii.
• Gdy pojawiają się objawy psychotyczne lub wysokie ryzyko samobójcze, konieczna jest pilna ocena psychiatryczna.
• W dystymii pomocna jest psychoterapia, czasem uzupełniona farmakoterapią.
• W depresji sezonowej stosuje się światłoterapię, psychoedukację i niekiedy leki.

W ośrodkach z interdyscyplinarnym zespołem plan leczenia tworzy się wspólnie z psychologiem i psychiatrą. Taki model zwiększa bezpieczeństwo i przewidywalność terapii.

• Aktywizacja i planowanie dnia, które przywraca rytm i sprawczość.
• Praca z myślami automatycznymi, które podtrzymują obniżony nastrój.
• Regulacja emocji i strategie radzenia sobie ze stresem.
• Poprawa komunikacji i relacji z bliskimi.
• Zapobieganie nawrotom poprzez praktykę nowych umiejętności.

Skutecznie pracują różne nurty, między innymi poznawczo-behawioralny, psychodynamiczny, systemowy i psychoanalityczny. W Pracowni Pomocy Psychologicznej EGO dostępna jest terapia indywidualna, terapia par, terapia rodzin i terapia grupowa, także terapia online, co ułatwia dopasowanie formy do potrzeb.

• Weryfikacja rozpoznania oraz współwystępujących trudności, na przykład lęku lub uzależnień.
• Zmiana nurtu terapii lub łączenie podejść, gdy jedno nie wystarcza.
• Konsultacja psychiatryczna i rozważenie farmakoterapii.
• Ustalenie mierzalnych celów i regularne monitorowanie postępów.
• Rozważenie terapii grupowej lub włączenie bliskich do procesu wsparcia.

W doświadczonych zespołach terapeuci pracują pod superwizją, co zwiększa jakość i daje świeże spojrzenie na terapię. Otwartość na modyfikacje często przyspiesza poprawę.

• Nastolatki: ważny jest udział rodziców i współpraca ze szkołą. Skuteczne są metody poznawczo-behawioralne, praca nad snem i aktywnością, a także bezpieczna forma online.
• Seniorzy: uwzględnia się choroby przewlekłe i leki. Pomaga spokojne tempo pracy, aktywizacja społeczna, techniki poprawy snu oraz wsparcie w żałobie i zmianach życiowych.
• Komunikacja: prosty język, jasne cele i krótsze sesje mogą zwiększać zaangażowanie w obu grupach.
• Otoczenie: włączenie rodziny i opiekunów ułatwia utrzymanie zaleceń oraz wspiera codzienne rytuały.

W Pracowni Pomocy Psychologicznej EGO prowadzone są konsultacje i psychoterapia dla dzieci, młodzieży. Dzięki temu wsparcie można zorganizować dla całej rodziny.

• Spis wczesnych sygnałów ostrzegawczych i lista pierwszych kroków.
• Rytm dnia, higiena snu, regularna aktywność i zbilansowane odżywianie.
• Kontynuacja leczenia zgodnie z zaleceniami, a zmiany tylko po konsultacji.
• Sesje podtrzymujące w terapii i korzystanie z grup wsparcia.
• Ograniczenie alkoholu i substancji oraz plan radzenia sobie ze stresem.

Plan warto omówić ze specjalistą i z bliskimi. Pomocne są też proste narzędzia, na przykład kalendarz nastroju. Dzięki temu szybciej zauważysz zmiany i zyskasz poczucie kontroli.